Metaverse, Kripto, Web 3.0 ve Blockchain: Bunlar Gerçekte Ne?

2021’in son haftasında ve 2022’nin ilk ayında bir terim çok popüler oldu: “Metaverse”. Peki Metaverse nedir? Dünya nereye gidiyor? Metaverse’e yatırım yapmak gerçekten mantıklı mı? Bildiklerimi ve düşüncelerimi sizinle paylaşmak istiyorum.

Metaverse Nedir?

Elbette Metaverse’ün ne olduğunu bilmeden diğer sorulara cevap veremem. “Metaverse kelimesi nasıl ortaya çıktı?” gibi sıkıcı konulara girmeyeceğim; çünkü bir kelimenin nasıl ortaya çıktığını bilmektense ne anlama geldiğini bilmek daha faydalı.

Metaverse’ü sanal bir evren olarak düşünebilirsiniz. İnsanlar bu evrende bir araya gelebilecek ve gerçek hayatta yapabildikleri şeylerin neredeyse tamamını yapabilecekler. Oyunlarla arası iyi olanlar bu kavramı daha kolay anlayacaktır; ama elbette oyunlardan farklı yönleri de var.

Minecraft’ı örnek alalım. Minecraft’ta her yeni dünya oluşturduğunuzda bambaşka bir ortama girersiniz. Ya da PUBG: yalnızca birkaç harita (ortam) vardır; bu yönüyle Minecraft’tan farklıdır. Ancak PUBG’de de sunucular vardır; yani siz aynı anda o haritada oynayan herkesle aynı dünyada olmazsınız. Herkes, birbirinin kopyası olan farklı dünyalarda oynar.

Metaverse’de ise tek bir dünya (ortam) ve tek bir sunucu vardır. Yani biri size bir yer söyleyip “Metaverse’de şu konumdayım” derse, siz de o konuma giderek onu bulabilirsiniz. Metaverse’ü diğer oyunlardan ayıran şey budur.

“Metaverse’e Yatırım” Ne Demek?

Metaverse neredeyse sanal bir evren olduğu için, yatırım da vardır. Örneğin Metaverse’de bir eviniz olsun istiyorsunuz. Bunun için Metaverse’de bir yere sahip olmanız gerekir. Süreç gerçek hayattaki gibidir.

İstediğiniz yeri belirlersiniz, kaç parsel alacağınıza karar verirsiniz ve satın alırsınız. Satın aldıktan sonra o yer size ait olur; oraya istediğinizi inşa edebilir ve istediğinizi yapabilirsiniz. Elbette bu yapılar sabit kalmaz; burada etkinlikler de düzenleyebilirsiniz.

Peki ya istediğiniz yer başkası tarafından alınmışsa? Tabii ki sahibine teklif verirsiniz. Sahibi teklifinizi kabul ederse, o yere sahip olabilirsiniz.

Her şey güzel ama nasıl ve neyle ödeyeceğiz?

Kripto ile tabii ki: sanal para ile.

Nasıl fiziksel parayı farklı para birimlerine çevirebiliyorsak, fiziksel paramızı da kriptoya çevirebiliriz. Ama dikkat etmeniz gereken bir şey var: Satın alma yaparken o kripto paranın, kripto cüzdanınızda bulunması gerekir.

Bunu daha anlaşılır anlatayım. En popüler Metaverse’lerden biri Decentraland’in kendi para birimi vardır ve buna MANA denir. Decentraland’den arsa almak için kripto cüzdanınızda MANA olmalıdır.

Peki kripto cüzdan ne demek? Şöyle düşünün: Cüzdanınızda USD yoksa ABD’de bir şey satın alamazsınız, değil mi? Aynı mantık.

Kripto cüzdanınız, sahip olduğunuz tüm kripto paraları ve bu kripto paralarda ne kadar paranız olduğunu gösterir.

Blockchain ise bir tür “yetkilendirme” gibidir. Örneğin Polygon adlı bir blockchain vardır ve bunu opensea.io üzerinde kullanabilirsiniz; bu site Ethereum kripto parasını kullanır.

OpenSea’de Ethereum’u gas (birazdan anlatacağım) ödemeden kullanmak için Polygon blockchain’ine sahip olmanız gerekir.

Ve bu blockchain’lere sahip olmak o kadar zor değildir. Chainlist adlı bir site vardır; dünyadaki neredeyse her blockchain bu sitede bulunur. İstediğiniz blockchain’i arayıp ekleyebilirsiniz.

NFT Nedir?

NFT: Non‑Fungible Token. Dijital sanat gibi düşünün. Birisi bir eser satıyor, siz satın alıyorsunuz. Başkası size sahip olduğunuz NFT için teklif verirse, teklifi kabul edip satabilirsiniz. Bildiğiniz sanal açık artırma.

Peki satarken ücret var mı? Elbette. Ama ücretsiz olanı da var. Ücretsiz satmak için Polygon blockchain ağını kullanmanız gerekir. Ücretsiz = gas ücreti yok.

Gas ücreti, bir eseri satışa koyarken ödediğiniz işlem ücretidir.

Peki neden bir ağda ücretsiz satarken başka bir ağda ücret ödeyesiniz? Çünkü Polygon ağındaki para biriminin değeri daha düşüktür.

Gerçek değer vermeyeceğim ama örnek olarak: Normalde 1 ETH 30 bin dolara eşitken, Polygon blockchain’inde 1 ETH 3 bin dolar gibidir.

Peki gerçekten Metaverse ve NFT’lere şimdi yatırım yapmak mantıklı mı?

Bence Metaverse’de hayatın popülerleşmesi için en az 30 yıl var. Metaverse yeni bir teknoloji olduğu için arsa fiyatları da çok pahalı.

beincrypto.com’a göre: “Fashion Street Estate adlı arsa, 2021’in Kasım ayının sonunda 618.000 MANA’ya satıldı (bu yazıyı yazdığım sırada 1.446.120$). Satın alımdan bir hafta sonra fiyatı 3,5 milyon doları geçti. Ancak yazının yazıldığı tarihte sanal arsa fiyatı ~1,8 milyon dolara geri düştü.”

Bu çok riskli değil mi?

Evet, çok riskli. Ama hayatta risk almazsanız muhtemelen başarılı olamazsınız. Evet, risk çok fazla — risk sevenler için bile.

Bu yüzden yatırım için ayırdığınız bir paranız varsa, bu yatırımı o paranın 1/3’ü ile yapmanızı öneririm. Tüm varlığınızı yatırırsanız büyük ihtimalle batarsınız.

Web 3.0 Nedir? Şu an kullandığımız Web 2.0’dan farkı nedir ve güvenlik açısından önemi nedir?

Web 3.0, internetin tamamen blockchain destekli ve kişiselleştirilmiş; merkeziyetsiz ve peer‑to‑peer olarak kullanılabilen versiyonunu ifade eder.

Şu an kullandığımız internet sistemi yani Web 2.0’da bilgiler merkezi güçler tarafından kontrol edilir. Bilgiler bize onların kontrolü üzerinden ulaşır. Facebook, Instagram veya Twitter’daki hesabımızda tuttuğumuz bilgilere, istedikleri sürece erişebiliriz. İsterlerse hesabınızı tamamen kapatabilir ya da hesabınızı ele geçirebilirler.

Elbette bilginin bu kadar merkezî güçlerin elinde olması insanları çoğu zaman endişelendirmiyor. Günümüzde Facebook’un kişisel verilerimizi istihbarat birimleri gibi yapılara açtığı ya da kendi çıkarları için kullandığı (bilgilerinizi reklam ve pazarlama amacıyla üçüncü taraflarla paylaşması) söylentileri en çok konuşulan konular arasında.

Facebook tek başına bile WhatsApp, Instagram ve Facebook uygulamalarıyla neredeyse tüm bilgilerimize sahip.

Sosyal medya platformlarının kullandığı algoritmalar; size dayatılmak istenen düşünceleri, ürünleri ya da hizmetleri öne çıkaracak şekilde çalışabilir. Bu algoritmalar daha çok dikkat çekmek üzerine kurulduğu için daha agresif paylaşımlar öne çıkar. Hatta Netflix’te Social Dilemma adlı bir belgesel var; bunu çok iyi anlatıyor.

Özet

Özetle hayat sanallaşıyor, hayat değişiyor. Dijital güvenliğimizi artıracağını iddia eden kavramlar ortaya atılıyor; ama Metaverse ile risk de artıyor. Yani yatırım yapmadan önce iyi düşünün.

Metaverse bir oyun değil. Gerçekten istiyorsanız ve paranız varsa yatırım yapın.

Ve son olarak: yatırım = risk.